Quân Sử Việt Nam Một Ngàn Năm Thứ Hai - Quân Sử Ngàn Năm Thành Thăng Long

Nhật Ký Hai Ngày "Đại Lễ Nghìn Năm"

1000 năm thăng long

1, 2

Đang chuẩn bị ra máy bay thì RFI gọi điện thoại xin phỏng vấn cảm nghĩ về “Đại lễ 1000 năm”. Bảo 1 giờ nữa mới bay ra, nhưng bạn vẫn muốn mình nói vì chắc mình đã theo dõi và suy nghĩ từ lâu. Chỗ bạn bè thân tình lâu nay, khó từ chối. Chỉ nhấn mạnh một ý: Nghe nói tiêu đến hơn 5 tỷ đô (?) mà phần lớn dành cho các trò trình diễn hoành tráng thì quá hình thức, trong khi bao nhiêu điều cấp thiết không làm. Chỉ cần xem văn hóa giáo dục ở thủ đô xuống cấp quá trời, sao không nhân dịp này làm gì cho nó? Thí dụ tập trung vào lối sống của người Hà Nội, nhếch nhác tạp nham quá, toàn bị chê cười, làm sao để tự hào là người thủ đô như xưa? Hay giáo dục suy thoái, nhà nước chẳng làm được gì để cải tạo tận gốc, trong khi một nhóm cá nhân mới đây làm ra bộ sách giáo khoa với tinh thần cách mạng giáo dục, đó mới xứng đáng là công trình “nghìn năm Thăng Long”!

Kẹt đường là dấu ấn đầu tiên của “Đại lễ”. Đầu tiên là kẹt đường bay! Hoãn từ 16 giờ đến 18 giờ! Rồi đến kẹt đường bộ! Đến Nội Bài gần 20 giờ mà gần 22 giờ mới về đến trung tâm Hà Nội. Thế là dự tính xem “lễ hội áo dài” Hồ Gươm đi tong. Mấy ngày tới hứa hẹn còn kẹt đến thế nào? (Hôm sau xem tin trên mạng, biết rằng người chen đặc Bờ Hồ, ai đứng đâu đứng đấy, chẳng thể di chuyển để đến các địa điểm trình diễn. Nghĩa là cũng giống như Sài Gòn hồi lễ “300 năm”.)

Dọc đường, thấy có cái có thể cho là đẹp là hệ thống đèn hoa các kiểu (sen, cúc…) treo dài dài trên các cột điện, thanh nhã, có nét riêng.

Ngày Thứ bảy, 02 tháng 10

Mượn một chiếc xe gắn máy của người bà con để chở bà xã đi lòng vòng xem phố xá ngày “Đại lễ” kết hợp thăm họ hàng. Đi qua Tràng Thi, Tràng Tiền, quanh Bờ Hồ, khu vực trọng điểm của lễ hội. Nhận xét: 1/Quá nhiều biểu ngữ, mật độ quá dày đặc (tốn bộn tiền!), quá đỏ – vàng. (Nhớ năm trước ông Thủ tướng Đức sang thăm, trả lời nhà báo ấn tượng đầu tiên về Hà Nội, ông cũng bảo: “Nhiều màu đỏ quá!”. Ngày thường mà còn thế nữa là Đại lễ 1000 năm một thuở!). 2/ Chỗ nào cũng lâu lâu lại nghe tiếng loa chào mừng rồi hát “Đây Hồ Gươm, Hồng Hà, Hồ Tây…”. Cẩn thận quá mức, ai quên được mà cứ phải nhắc nhở suốt thế nhỉ? Đến ngày sinh nhật một nghìn mấy chục thì lỗ tai người Thăng Long – Hà Nội mới thoát được kiểu tra tấn âm thanh của hệ thống loa phường quê mùa quá đát này? 3/ Đường sạch đột xuất so với ngày thường. Để rồi hết đại lễ sẽ… dơ bẩn kinh khủng để bù lại nỗi kìm nén xả rác trong suốt 10 ngày? 4/ Chỉ thấy người, xe nườm nượp, không biết đi đâu? Cái thú đi lòng vòng xem nhau để hưởng “không khí hội hè” chắc là một đặc điểm của “bản sắc dân tộc”, trong đó có chính mình? 5/Ghi nhận một trong số công trình dân dụng được gắn biển “Nghìn năm”: Chợ Hàng Da. Kỷ niệm thời trai trẻ ập về. Những ngày xếp hàng mua mấy bìa đậu phụ, mấy lạng mỡ theo bìa phân phối hàng tháng. Có lần thấy ông bác sĩ quen đang nịnh chị “mậu dịch” để được mua miếng đậu ngon hơn người khác, ông gọi “chị” xưng “em” ngọt xớt. Có lần xếp hàng mua gạo gặp anh Đặng Đình Hưng mới đến nhìn hàng người rồng rắn mà le lưỡi, bèn mua hộ anh luôn, anh mừng muốn chết! Cái chợ mới xây trông cũng sạch sẽ, nhưng kiểu dáng nhạt nhẽo vô hồn, nhiều bạn trong ngành kiến trúc vẫn phản đối.

Trong khi đi lòng vòng, bỗng reo lên: Di tích Hỏa Lò mở cửa cho khách vào xem! Bao nhiêu lần ra Hà Nội, lần đầu tiên có cơ hội này! Mơ ước thầm suốt mấy chục năm: được xem lại cái nơi đã giam giữ mình 6 tháng trời (năm 1982) tự nhiên thành sự thật. Cảm ơn Đại lễ! Cái phòng giam duy nhất được giữ lại làm di tích của La Maison Centrale khét tiếng tình cờ lại chính là Phòng số 18 giam “cán bộ công nhân viên phạm pháp lần đầu” (nghĩa là có ưu ái) hồi những năm 1980. Tất nhiên không phải vì đó là di tích nơi ông Hoàng Hưng bị giam, mà là nơi Tây giam các lãnh tụ cộng sản, sau đó là nơi Cộng sản giam phi công Mỹ (Hanoi Hilton). Vội vàng vào chụp một lô ảnh kỷ niệm. Nhân đấy mới biết: Phòng giam tái tạo cảnh thời Tây, hóa ra Tây cho tù nhân nằm trên sạp đàng hoàng, và số lượng tù trong buồng rất ít (khoảng 30?), trong khi Cộng sản giam tù Mỹ thì cho nằm thẳng trên bệ xi măng, số lượng là 60 người (khi mình bị giam, vẫn còn các vạch kẻ ngăn từng ô). Còn đến lũ tù nhân cán bộ – công nhân viên người Việt mình, thì số lượng trên 200, phải nằm úp thìa, mùa nóng thì ôi thôi!

Nhân đây xin mời các bạn ngự thưởng hai bài thơ của bản bút miêu tả cảnh Hỏa Lò và buồng giam này hồi đó:

Hỏi tòa nhà đá
Nuốt bao nhiêu tiếng khóc tiếng rên la
Sao mày lặng câm thế?
Hút bao nhiêu hơi thở hổn hển
Sao mày lạnh lẽo thế?
Giam hãm biết bao nhiêu cuộc đời
Sao mày cứng rắn thế?
Ủ bao nhiêu hy vọng
Sao mày u tối thế?
Con nhân sư thế kỷ hai mươi
Không bao giờ trả lời
Đêm trắng
Đứa giết người mắt trắng dã
Ca một khúc vọng cổ não nề
Lão làm thuốc tây giả
Run run nhặt từng hạt cơm thiu
Thằng nhóc “cắt bom” (1) ga Hàng Cỏ
Sằng sặc bóp cổ tên hiếp trẻ con
Ba thằng buôn cơm đen
Ngồi nhìn ông cựu bí thư nhảy múa
Vào mà xem
Trong nhà “mét” (2)
Đám cưới thằng khoèo lấy thằng thọt.
Lại mà xem
Hai thằng kẻ cướp
Bắt chấy cho nhau
Đêm hãi hùng
Ta ở đâu đây
Đêm không chợp mắt chờ sáng
Sàn xi măng vảy ghẻ rụng đầy

(1) tiếng lóng, chỉ động tác cắt hàng hoá buộc sau xe đạp

(2) tiếng lóng của dân tù, chỉ nhà xí

Tối nay theo chương trình có Hội Rồng ở Sân Vận động Mỹ Đình. Tám giờ bắt đầu nhưng mọi người khuyên phải đi từ 5 giờ không thì kẹt xe. Từ Hồ Tây bị kẹt cứng ở đường Thanh Niên (Cổ Ngư cũ), taxi tìm đường vòng vèo, đến đâu cũng kẹt, vừa tìm đường anh ta vừa chửi thề ầm ĩ. Loanh quanh mất hai tiếng, gần 400.000 đồng tiền cước!

Đến nơi, thấy bà con đứng đầy bên ngoài tường rào, bên trong là các hàng ghế chưa có ai, chỉ mấy anh trong đội trình diễn người Tây Ban Nha đang thử dàn âm thanh. Một hàng cảnh sát cơ động nai nịt chắn ngoài tường, trả lời dân: “Đây là chương rình của các Đại sứ quán nước ngoài tổ chức cho khách của họ, không vào được đâu, đứng ngoài mà xem thôi”. Có người thanh niên vặn hỏi: “Sao hôm qua trên tivi ông Phó chủ tịch TP nói cho vào tự do?” Anh cảnh sát lắc đầu không biết. Một số gia đình thì đã mang theo vải mưa, đồ ăn thức uống chiếm chỗ ngoài lề đường. Vì nghe nói có xiếc, múa rồng và pháo hoa.

1, 2

Quân Sử Việt Nam (TOP)