Danh Nhân Lịch Sử Việt Nam - Trang Trúc-Lâm Nguyễn-Việt Phúc-Lộc

Toàn Thư Hoàng Đế Trần-Nhân-Tông

Mục Lục

Dẫn Nhập

Chương Một: Hành Trạng

Chương Hai : Hoàng Đế Trần Nhân Tông và cuộc kháng Nguyên lần thứ nhất 1285

Chương Ba : Chiến lược phòng thủ diện địa

Chương Bốn : Kế sách rút lui và phòng thủ chiến lược

 

Chương Năm : Trì Hoãn Chiến

Chương Sáu: Tổng phản công Khôi Phục Giang Sơn

Chương Bảy : Củng cố đất nước sau cuộc chiến tranh

Chương Tám : Cuộc chiến vệ quốc lần thứ ba 1288

1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33

Biên Khảo Sử Của Trúc Lâm Nguyễn Việt Phúc Lộc

Chương Tám : Cuộc chiến vệ quốc lần thứ ba 1288

Ngày Ất Dậu, 28 tháng 10, năm Đinh Hợi (1287), quân của Thoát Hoan đến huyện La-Tân. Ô Mã Nhi cùng Phàn Tiếp dẫn theo 18 ngàn người; các tướng Ô-Vị, Trương Ngọc và Lưu-Khuê cùng 3 vạn quân, 500 chiến thuyền, 70 thuyền vận tải lương thực khởi hành từ Khâm Châu. Như vậy, đạo quân xâm lăng của Thoát Hoan tấn công vào nước ta được ghi nhận thành ba hướng. Tướng Trình Bằng Phi từ hướng Tây tấn công vào Vĩnh Bình, Ô Mã Nhi đi đường biển vào An-Bang, Áo Lỗ Ma đi theo cửa Nữ Nhi.

An-Nam Chí-Lược ghi về những diễn tiến ban đầu như sau: «ngày 11 tháng 11 Mậu Tuất, thủy quân tiến trước qua cửa sông Vạn-Ninh. Tướng nam là Nhân-Đức-Hầu Trần-Da phục binh tại Lãng-Sơn toan đánh đứt mặt sau quân ta, quân ta dò biết, trong lúc ban đêm vây núi Lãng-Sơn, sáng sớm ngày sau, đánh đuổi đi, quân Nam chết đuối vài trăm người, bắt được ghe thuyền vài mươi chiếc; Ô Mã Nhi thừa thắng tiến quân, không nghĩ tới thuyền lương thực ở sau, không có viện binh, khiến bao nhiêu lương thực chìm sạch».

Toàn Thư ghi: «Tháng 11, ngày 11, giờ Mùi, mặt trời rung thành 4 góc…ngày 14, Trịnh Xiển, tâu rằng thái tử Nguyên A Thai xâm phạm ải Phú Lương».

Cương Mục ghi: «Mặt trời xô động thành bốn góc».

Những diễn tiến ban đầu của kỳ xâm lăng lần này đã không được ghi lại trong Cương Mục và Toàn Thư cũng như Việt Sử Tiêu Án về trận đánh tại Lãng-Sơn cũng như về vị Nhân Đức Hầu Trần-Da. Trong trận này quân đội Đại Việt dự định đánh úp quân giặc, nhưng không may chúng biết được và quân ta bị tử trận hằng trăm chiến sĩ cùng mấy chục chiến thuyền mất vào tay giặc. Chỉ huy cánh quân đi bằng đường biển này là Ô Mã Nhi, hắn say men chiến thắng nên tiếp tục tiến quân bỏ quên việc tổ chức bảo vệ đoàn thuyền chở lương thực. Quân Đại Việt tại Lãng-Sơn dưới quyền chỉ huy của Nhân-Đức-Hầu Trần-Da mặc dù bị thiệt hại một số binh sĩ nhưng đã không rút khỏi chiến trường và chờ cơ hội phản công. Cơ hội đã đến khi Ô Mã Nhi tiếp tục tấn công mà quên hẳn đi đoàn thuyền lương thực cần phải có quân hộ tống đang è ạch đi theo phía sau. Quân ta phản công chớp nhoáng đánh chìm toàn bộ đoàn thuyền lương thực này của giặc. Như vậy, ngay từ ban đầu quân ta đã trên chân kẻ thù về mặt chiến lược thuật.

Ngày 14 tháng 11 năm Đinh Hợi (1287) khi biết giặc Nguyên tấn công đồn biên giới Phú-Lương của ta, Đức vua tham khảo tình hình với Hưng Đạo Vương năm nay ra sao khi giặc tới? Hưng Đạo Vương trả lời: «Năm nay đánh giặc nhàn».

Ngày 24, Đức Hoàng đế Trần phái cấm quân (đạo quân tinh nhuệ của kinh thành) lên trấn thủ ải Lãnh kinh. Toàn Thư cho biết nó thuộc vào khoảng Đáp Cầu, trên sông Cầu (Hà Bắc). Cấm quân được điều động tới trấn thủ nơi này để chận đánh cánh quân của Trình Bằng Phi từ Vĩnh-Bình và ải Chi Lăng đổ xuống.

Toàn Thư Bản Kỷ Quyển V ghi: «Hưng Đức Hầu Quán đem quân đón đánh, dùng tên tẩm thuốc độc bắn giặc chết và bị thương rất nhiều. Giặc lui và đóng ở ải Vũ Giao». Việt Sử Tiêu Án chép: «Tướng bộ quân của Nguyên là Bằng Phi đánh trại Phù Sơn, quân ta đón đánh bắn bằng tên thuốc độc, quân giặc phải rút lui». Trận đánh ở trại Phù-Sơn do Hưng-Đức-Hầu Quán chận đánh cánh quân tiến bằng đường bộ do Hữu Thừa Trịnh Bằng Phi kéo quân tới đất Lạc-Châu băng qua ải Chi-Lăng đến Phù-Sơn, cùng đi có Tham-chính Sách-La Đáp-Nhi. Cuộc chạm trán với quân ta theo An-Nam Chí-Lược ghi vào ngày 23 Canh Tuất. Trong trận này quân ta sử dụng tên độc khiến quân Mông-cổ chết rất nhiều và phải rút về ải Vũ-Giao cố thủ.

Một cánh quân bộ khác của giặc Nguyên do Thoát Hoan đích thân chỉ huy, có Hữu Thừa A-Bát-Xích làm tiên phong tiến theo ải Khả Lợi. Riêng cánh quân tiến bằng đường biển do Hữu-Thừa Ái-Lỗ từ tỉnh Vân-Nam tiến quân đến Tam-Đại-Giang (có lẽ là cửa biển An-Bang theo Việt Sử Tiêu Án ghi), vì không phòng hờ trước, quân ta phải bỏ thuyền rút đi khiến nhiều chiến thuyền bị rơi vào tay giặc. Tuy nhiên Nhân Đức Hầu Trần Nhật Duật đã cố gắng hết mình cùng với binh sĩ chiến đấu, khiến quân Nguyên bị thiệt hại nhiều binh lính bị chết đuối, quân ta lấy lại được một số thuyền đã mất trước kia. Trong trận này có hai vị tướng của ta là Hà-Ánh và Lê-Thạch bị giặc bắt giữ. Ở đoạn trước chúng tôi có ghi Nhân-Đức-Hầu Trần-Da phục kích đánh quân Nguyên ở Lãng-Sơn và vị Nhân-Đức-Hầu Trần-Nhật-Duật chỉ huy quân Đại-Việt ở Tam-Đại-Giang, có phải hai người là một hay khác nhau nhưng mang cùng danh hiệu hoặc sách sử chép nhầm danh hiệu chăng ?

Ngày 3 tháng 12 năm Đinh Hợi (1287), quân Tàu tiến tới Thập-Tứ-Nguyên, Thoát Hoan rất bận tâm về việc lương thực bị mất nên đã sai Ô Mã Nhi đi cướp quân lương của ta. Còn các tên tướng khác như Hữu thừa Trình Bằng Phi, Tả thừa A Lý, và Lưu Giang xây thành bằng gỗ trên hai núi Phổ Lại và Chí Linh làm kho chứa lương thực.

Ngày 16 tháng 12, vua hạ chiếu sai minh tự Nguyễn Thước đem quân Thánh dực dũng nghĩa đến cửa Đại Than (tên xã ở huyện Gia Lương, tỉnh Hà Bắc, gần chỗ sông Đuống chảy ra sông Lục Đầu. Cửa Đại Than tức là cửa sông Đuống) để cùng với Hưng Đạo Vương chống giặc. Ngày 26 khi giặc Nguyên tấn công vào nơi này nhưng đã bị quân ta đánh bại.

1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33

Quân Sử Việt Nam (TOP)