Danh Nhân Lịch Sử Việt Nam - Trang Trúc-Lâm Nguyễn-Việt Phúc-Lộc

Toàn Thư Hoàng Đế Trần-Nhân-Tông

Mục Lục

Dẫn Nhập

Chương Một: Hành Trạng

Chương Hai : Hoàng Đế Trần Nhân Tông và cuộc kháng Nguyên lần thứ nhất 1285

Chương Ba : Chiến lược phòng thủ diện địa

Chương Bốn : Kế sách rút lui và phòng thủ chiến lược

 

Chương Năm : Trì Hoãn Chiến

Chương Sáu: Tổng phản công Khôi Phục Giang Sơn

Chương Bảy : Củng cố đất nước sau cuộc chiến tranh

Chương Tám : Cuộc chiến vệ quốc lần thứ ba 1288

1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33

Biên Khảo Sử Của Trúc Lâm Nguyễn Việt Phúc Lộc

Chương Sáu: Tổng phản công Khôi Phục Giang Sơn

...

Hai vua thắng lớn ở mặt trận Trường Yên đã dẫn đoàn quân Bắc tiến để phối hợp với cánh quân miền Bắc có trọng trách giải phóng Thăng Long do Hưng Đạo Vương chỉ huy. Và trên đuờng đi quân ta đã chạm trán đến cánh quân phía Nam của giặc ở Tây Kết. Tại đây đã diễn ra trận đánh có cùng một địa điểm mà ta gọi là Tây Kết 2.

Tại mặt trận này, hốt hoảng vì bị quân ta truy đuổi, một tướng nhà Nguyên thân cận với Toa Đô tên là Trương Hiển (An-Nam Chí-Lược ghi là Lễ-cước-Trương) đã đầu hàng quân ta đồng thời thả các binh sĩ bị Mông-cổ bắt. Những binh sĩ này thừa cơ hội đó tập kích từ bên trong phòng tuyến giặc để phối hợp với cánh quân tấn công bên ngoài đã làm cho đạo quân này rối loạn hoảng sợ. Giữa tình thế đó, Toa Đô nhảy ngựa rơi xuống nước chết đuối (An-Nam Chí-Lược), Toàn Thư ghi là bị chém đầu, Nguyên sử bảo là Toa Đô bị chết ở sông Cầu. Do vì chủ tướng bị tử thương nên quân Nguyên đã tan vỡ nhanh chóng và quân ta được thắng lớn. Ô Mã Nhi thừa cơ màn đêm buông xuống đã trốn chạy vào Thanh Hóa, quân ta rượt theo không kịp. Hắn và Vạn-Hộ Lưu-Khê dùng thuyền nhỏ vượt biển chạy về Tàu. Một viên tướng nhà Nguyên tên là Tiểu-Lý chạy trốn bằng một thuyền nhỏ khác bị quân ta đuổi kịp nên đâm cổ tự tử. Đức Hoàng đế Trần cảm lòng trung thành của người này đã ra lịnh cứu sống và đãi đằng tử tế.

Qua hai trích đoạn vừa rồi ta thấy được toàn bộ bối cảnh những giờ phút sau cùng trên đất Việt của đạo quân phía Nam của quân Nguyên.

Khi trông thấy đầu người của Toa Đô, Đức Hoàng đế Trần nói: «Người làm tôi phải nên như thế này» . Xong cởi áo ngự, bảo quân lính đem chôn, nhưng kín đáo ra lịnh lấy đầu Toa Đô đem tẩm dầu để răn đe quân giặc vì chính y là người gây hấn mượn đường đánh Chiêm Thành để cướp nước ta cách đây ba năm về trước và cũng là người đốt phá kinh thành. Trong trận Tây Kết 2 quân đội nhà Trần bắt sống được 50 ngàn quân Nguyên ngay tại chiến trường. Thế là cả đạo quân phía Nam gồm 70 ngàn người đã bị đánh tan trong một thời gian ngắn.

Về hành động Đức Hoàng đế Trần cởi áo ngự bọc đầu của Toa Đô đồng thời sai người tẩm dầu để răn đe kẻ thù, sử thần Ngô Sĩ Liên đánh giá như sau: «Than ôi! Câu nói ấy của vua thực là câu nói của bực đế vương! Nói rõ đại nghĩa để người bề tôi muôn đời biết rằng trung với vua, chết vì phận sự là vinh, tuy chết mà bất hủ, mối quan hệ lớn lắm vậy. Huống chi lại cởi áo ngự, sai người liệm chôn nữa. Làm vậy có thể khích lệ sĩ khí để trừ giặc mạnh là phải lắm».

Quân Nguyên thua luôn liên tiếp nhiều trận lớn, quân lính lớp chết, lớp bị bắt làm tù binh đến mấy chục ngàn người, do đó tinh thần quân Mông-cổ ngày càng sa sút, cộng với thời tiết nước ta nhằm lúc đó trời vào hè, lúc thì nắng gay gắt, khi thì mưa tầm tả khiến tinh thần của đạo quân xâm lược sa sút trầm trọng. Trong tình hình như thế có ở lại cũng chẳng làm gì được, nên Thoát Hoan tính kế rút lui. Tuy nhiên, Hưng Đạo Vương đã dự trù trước trường hợp này nên đã đặt phục binh những nơi giặc có thể đi qua. Khi quân của Thoát Hoan rút về ngang qua Vạn Kiếp, chưa kịp lên đò sang sông, quân của ta từ các nơi ẩn núp túa ra giết giặc. Vì bị đánh úp bất ngờ quân Mông-cổ bị chết hơn một nửa. Cận tướng Lý-Hằng liều chết bảo vệ Thoát Hoan, chạy về Tư-Minh (tên phủ( ?) thuộc phủ tỉnh Thái Bình tỉnh Quảng Tây, giáp với tỉnh Lạng Sơn nước ta), nhưng bị ta bắn tên tẩm độc trúng đầu gối và chết ngay tại chỗ. Trong lúc giao tranh một vị quan hầu của Hưng Đạo Vương là nghĩa-dũng Trần-Thiệu bị tử trận. Tỳ tướng là Lý Quán tụ hợp khoảng 50 ngàn quân còn lại, dấu Thoát Hoan vào một ống đồng chạy trốn vế phương Bắc. Chúng chạy đến Tư Minh, nhưng Hưng Vũ Vương Hiến đuổi theo kịp, dùng tên độc bắn chết Lý Quán, và quân Nguyên đã tan vỡ hẳn trong trận này. Vào mùa đông cùng năm, đám phản thần Trần Ích Tắc về tới Yên kinh và triều kiến Hốt-Tất-Liệt.

Trong các quyển sử của ta như Cương Mục, Việt Sử Tiêu Án và các quyển sử soạn gần đây như Việt Sử Tân Biên của ông Phạm Văn Sơn, Việt Nam Sử Lược của Lệ Thần Trần Trọng Kim, Trần Hưng Đạo của Hoàng Thúc Trâm đã không thấy đề cập đến cái chết của Hoài Văn Hầu Trần Quốc Toản. Chỉ có Toàn Thư Bản Kỷ Quyển V viết: «…Vua thấy Hoài Văn Hầu Trần Quốc Toản…còn trẻ tuổi, không cho dự bàn…Đến khi mất, vua rất thương tiếc, thân làm văn tế, lại gia phong tước Vương». Nhưng các quyển sử của nhà Nguyên lại có đề cập đến cái chết của ông. An nam truyện của Nguyên sử 209 tờ 8a10 ghi: «Quan quân đến sông Như Nguyệt, thì Nhật Huyên sai Hoài Văn Hầu đến đánh». Kinh thế đại điển tự lục trong Nguyên Văn loại 41 tờ 27b 1-2 viết: «Đến sông Như Nguyệt, Nhật Huyên sai Hoài Văn Hầu đến đuổi thì bị giết». -TTTNTông, LMThát- Việt dịch.

Hoài Văn Hầu Trần Quốc Toản quê ở làng Tức Mặc tỉnh Nam Định. Hội nghị Bình Than được tổ chức để thống nhất ý chí đoàn kết của hàng vương tôn quốc thích hầu đối phó với hiểm họa xâm lăng gần kề của quân Mông-cổ. Trong hội nghị này vì còn nhỏ tuổi ông đã không được Đức Hoàng đế Trần cho tham dự, tự thấy hổ thẹn vì chưa có cơ hội đóng góp cho nước nhà, Trần Quốc Toản đã bóp nát quả cam đang cầm trên tay lúc nào cũng không hay. Khi về nhà, với tinh thần chiến đấu tự phát, ông đã chiêu mộ binh lính, dựng lá cờ Phá Cường Địch Báo Hoàng Ân. Khi giặc Nguyên xâm phạm cõi bờ Đại Việt, ông luôn đi đầu và dẫn quân sĩ chống giặc với khí thế vô cùng dũng mãnh khiến kẻ thù phải khiếp hãi khi nghe đến tên ông. Sau lịnh tổng phản công vào mùa hè tháng 4 năm Ất Dậu (1285), quân địch rút chạy khỏi kinh thành Thăng Long, Đức Hoàng đế Trần đã sai Hoài Văn Hầu Trần Quốc Toản truy kích quân của Thoát Hoan. Quân ta đụng độ với giặc Tàu ở sông Như Nguyệt (chưa rõ nơi đâu), và người anh hùng thiếu niên này đã anh dũng hy sinh cho đất nước. Tiếc rằng cái chết anh hùng này hàng hậu bối chúng ta đã không được biết nhiều hơn. Khi nghe tin Hoài Văn Hầu tử quốc, Đức Hoàng đế Trần rất là thương tiếc đã tự thân làm văn tế tưởng niệm đồng thời gia phong tước Vương cho Trần Quốc Toản.

1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33

Quân Sử Việt Nam (TOP)